گفت : تا به وجود آورد آن‌چه به وجود آورد . » « 1 » و امّا مدار نقل دوم نزد مسلم ، بر « ثابت بنانى » است كه به ديوانگى نكوهش شده است . ابن‌حجر گفت : در پرسش‌هاى ابوجعفر محمّدبن‌حسين بغدادى براى احمدبن‌حنبل است : از ابوعبداللَّه درباره‌ى ثابت و حميد پرسيده شد كه كداميك در نقل از انس مورد اعتمادترند ؟ گفت : يحيى قطان گفت : ثابت ديوانه شد و حميد از او در نقل از انس مورد اعتمادتر است . » « 2 » * و در آن طريق است « حمّادبن‌سلمة » و او نيز چنين است . ابن‌حجر گفت : « حمّادبن سلمةبن‌دينار بصرى ، أبوسلمة ، ثقة عابد است . در نقل از ثابت از همه مردم مورد اعتمادتر است و در آخر عمرش حفظش تغيير يافت . پيرمردى هشتاد ساله بود كه در سال 67 درگذشت . » « 3 » و در « الكاشف » است : « او ثقه بسيار راستگوست كه نادرست هم مىگويد ، و به قوّت مالك نيست . » و در « الموضوعات نوشته‌ى ابن‌جوزى » در حديثى كه حمادبن‌سلمة در آن است آمده است : « اين حديثى است كه ثابت نمىشود ، ابن‌عدىِ حافظ گفت : ابن‌ابىالعوجاء ناپسرى حمادبن‌سلمة بود ، و در كتاب‌هايش حديث وارد مىكرد . » * و در آن است « عمروالناقد » . ابن‌حجر گفت : « علىّبن‌مدينى روايتش را از ابن‌عيينه انكار كرد ، از ابن‌أبونجيح ، از مجاهد از ابومعمّر ، از ابن‌مسعود كه گفت : يك ثقفى و يك قرشى و يكى از انصار نزد پرده‌هاى كعبه بودند . تا پايان حديث و گفت : اين دروغ است و آن را ابن‌عينيه از ابن‌أبونجيح روايت نكرد . خطيب گفت : و

--> ( 1 ) . ميزان الإعتدال 1 / 219 . ( 2 ) . تهذيب‌التّهذيب 2 / 3 . ( 3 ) . تقريب‌التّهذيب 1 / 197 .